Druk op "Enter" om naar de inhoud te gaan

Leonidas en zijn leger

[202] Dit waren de Grieken die de Perzen in dat gebied opwachtten: driehonderd Spartaanse hoplieten, duizend soldaten uit Tegea en Mantinea (uit elke stad een helft), honderdentwintig uit Orchomenos in Arkadia en duizend uit andere delen van Arkadia. Dat zijn de aantallen uit Arkadia; uit Korinthe waren het er vierhonderd, uit Fleious tweehonderd en uit Mykene tachtig. Dat waren de mannen die uit de Peloponnesos present waren; zevenhonderd kwamen uit Thespeia in Boiotia en uit Thebe vierhonderd.[1]

Hulp uit Fokis en Lokris

[203] Naast hen waren er ook Lokriërs met al hun strijdkrachten uit Opous opgeroepen en verder 1000 man uit Fokis. Hun oproep was het initiatief van de Grieken[2] die via gezanten lieten weten dat zij nog vóór de anderen in aantocht waren en dat de overige bondgenoten elke dag konden worden verwacht. “De zee wordt voor jullie bewaakt door patrouilles van Atheners en Aigineten en andere deelnemers aan de vloot. Er bestaat voor jullie geen enkel gevaar. De agressor van Griekenland is niet een god, maar een mens. Er is geen sterveling en er zal niet een sterveling zijn die vanaf zijn geboorte niet met tegenslag te maken krijgt, die voor de grootsten onder hen ook de grootste is. Het kan niet anders of ook deze aanvaller, een mens, zal teleurgesteld worden.” Zij reageerden op deze woorden door hulptroepen te sturen naar Trachis.[3]

Zoon van Anaxandrides

[204] De manschappen stonden, ieder naar hun steden ingedeeld, onder diverse generaals, maar de hoogste in aanzien en degene die de algehele leiding in handen had, was de Lakedaimoniër Leonidas,[4] zoon van Anaxandrides en onverwacht aan de macht gekomen in Sparta. Anaxandrides stamde af van Leon, zoon van Eurykratides, zoon van Anaxandros, zoon van Eurykrates, zoon van Polydoros, zoon van Alkamenes, zoon van Teleklos, zoon van Archelaos, zoon van Hegesilaos, zoon van Doryssos, zoon van Leobotes, zoon van Echestratos, zoon van Agis, zoon van Eurysthenes, zoon van Aristodemos, zoon van Aristomachos, zoon van Kleodaios, zoon van Hyllos, zoon van Herakles.[5]  

Koningschap

[205] Omdat Leonidas twee oudere broers had, Kleomenes en Dorieus, had hij het koningschap uit zijn hoofd gezet. Maar nu Kleomenes, die geen zonen achterliet, was gestorven en ook Dorieus na zijn dood op Sicilië er niet meer was,[6] kwam dientengevolge het koningschap in handen van Leonidas, omdat hij eerder was geboren dan Kleombrotos, de jongste zoon van Anaxandrides, en vooral omdat hij gehuwd was met de docher van Kleomenes.[7]

Driehonderd

Hij ging naar Thermopylai met een selectie van driehonderd mannen uit het vaste korps, die ook zonen hadden.[8] Hij kwam met in zijn kielzog de Thebanen die ik heb genoemd bij mijn opsomming[9] en die onder aanvoering stonden van Leontiades, zoon van Eurymachos. De reden waarom Leonidas alleen bij hen (en niet bij de rest van de Grieken) z’n best deed hen erbij te halen, was dat zij er ernstig van werden beschuldigd voor de zijde van de Perzen te kiezen. Hij deed dus een beroep op hun militaire steun om te weten te komen of zij troepen zouden leveren of expliciet de coalitie met de Grieken zouden afwijzen. De Thebanen bleven bij hun afwijkende opvattingen, maar stuurden wel troepen.

Karneia

[206] Leonidas en zijn mannen waren de eersten die door de Spartanen eropuit waren gestuurd. De bedoeling was dat, wanneer andere coalitiegenoten hen zagen, deze zich aansloten bij de veldtocht en niet óók de zijde van de Perzen kozen, mochten zij bemerken dat er door hen werd geaarzeld. Pas na het feest – de Karneia[10] vormden een beletsel – zouden zij op volle sterkte, maar met achterlating van garnizoenstroepen in Sparta,[11] direct assistentie verlenen. Net als zij waren de overige coalitiegenoten ook zelf van plan ongeveer hetzelfde te doen, want op vergelijkbare wijze vielen de Olympische festiviteiten samen met de gebeurtenissen van toen. Er werden dus voorlopige troepen gestuurd, omdat zij niet verwachtten dat de beslissing in de strijd bij Thermopylai zo snel zou vallen.

Leonidas blijft op zijn post

[207] Dat nu was hun intentie. Maar omdat de Perzen vlak voor de pas stonden, sloegen de Grieken bij Thermopylai alarm en overwogen de terugtocht. De overige Peloponnesiërs vonden het beter om naar de Peloponnesos terug te gaan en de Isthmos te verdedigen. De Fokenzers en Lokriërs waren echter verontwaardigd over deze opstelling,[12] waarop Leonidas besloot er te blijven en gezanten naar de steden te sturen met het verzoek hen te hulp te komen: zij hadden te weinig manschappen om het leger van de Perzen tegen te houden.


[1] Het totaal aantal manschappen uit de Peloponnesos bedroeg daarmee 2100; er zullen ook lichtbewapende perioikoi (‘omwonenden’) hebben meegevochten, want het in hfdst. 228 geciteerde grafschrift maakt melding van 4000 Peloponnesiërs.

[2] Om precies te zijn: de Spartaanse generaals.

[3] Een onnauwkeurigheid van de schrijver, want Trachis was reeds in handen van Xerxes.

[4] Hij is vernoemd naar zijn grootvader en had officiëel Leontidas moeten heten.

[5] Leonidas is terloops in boek 5, hfdst. 41, genoemd; hier staat zijn volledige genealogie.

[6] Dorieus’ afsplitsing van Sparta en zijn dood worden beschreven in boek 5, hfdstt. 42-43 en boek 5, hfdstt. 44-45.

[7] Kleomenes had één dochter: Gorgo (zie boek 5, hfdst. 51); bij ontbreken van mannelijke erfgenamen bepaalde de wet dat de enige vrouwelijke erfgename met de naaste, mannelijke verwant huwde. 

[8] Mochten de vaders sneuvelen, was het voortbestaan van het geslacht verzekerd; het aantal elitetroepen is, wellicht vanwege de uitzonderingssituatie, meer dan de 100, genoemd in boek 6, hfdst. 56.

[9] De 400 strijders die hierboven genoemd worden in hfdst. 202.

[10] Groot feest ter ere van Apollo dat aan het einde van de zomer in de maand Karneios gehouden werd tijdens nieuwe maan en negen dagen duurde (vgl. boek 6, hfdst. 106); religieuze verplichtingen weerhielden de Spartanen ervan buiten hun land te verkeren.

[11] Deze waren nodig om binnenlandse opstanden onder heloten de kop in te drukken.

[12] De Thebanen waren nog steeds pro-Perzisch gezind en onthielden zich van een reactie.