(pagina 2 van 5)
Onderwerpen op de andere pagina’s:
inleiding – het schilderij van Alexandros & Roxane – de schrijver zoekt het grote publiek – plaats- en persoonsnamen
Olympische Spelen
[1] Was het maar mogelijk ook andere eigenschappen van Herodotos na te volgen! Ik heb het niet over alles wat hij in zich had (dat zou te veel gevraagd zijn), maar misschien maar één van dat alles. De schoonheid van zijn woorden bijvoorbeeld of de samenhang daarvan of zijn ongekunstelde vertrouwdheid met het Ionisch of zijn diepgaand inzicht of al die talloze mooie dingen die hij zó samenhangend heeft gemaakt dat je slechts mag hopen die te kunnen navolgen. Wat hij echter met zijn geschiedwerk tot stand heeft gebracht en hoezeer hij in korte tijd door alle Grieken gewaardeerd werd, kan voor mij en u en anderen reden zijn tot navolging.
Hij was nauwelijks vanuit zijn thuisland Karia[2] regelrecht naar Griekenland gevaren, of hij dacht erover na hoe hijzelf en zijn geschriften zo snel mogelijk en zonder gedoe konden opvallen en onder ieders aandacht worden gebracht. Om al rondreizend keer op keer lezingen te houden in Athene, Korinthe, Argos of Sparta vond hij een vermoeiende en lange weg en als gevolg daarvan tijdrovend. Hij wilde daarom zijn project niet spreiden en door een fragmentarische aanpak zo mondjesmaat roem vergaren, maar vatte het plan op, waar mogelijk, alle Grieken ergens op één plek aan te treffen.
Nu stonden de grote Olympische Spelen voor de deur en Herodotos vond dit het juiste moment om naar uit te kijken. Hij wachtte net zo lang, totdat het publiek, dat bestond uit hooggeplaatsten die uiteindelijk van heinde en verre bijeen waren gekomen, voltallig was.[3] Hij betrad het achterste gedeelte van de tempel[4] en presenteerde zich niet als toeschouwer, maar als deelnemer aan de Olympische Spelen door uit zijn geschiedwerk te reciteren en de aanwezigen te betoveren, totdat zijn boeken naar de muzen werden genoemd, waarvan er ook negen zijn.[5]
In één klap beroemd
[2] Nu genoot hij bij iedereen veel meer bekendheid dan de Olympische winnaars zelf. Er was niemand die niet van de naam ‘Herodotos’ had gehoord. Sommigen hadden hem zelf in Olympia gehoord, anderen hoorden de verhalen van hen die van het feest terugkwamen. Hij hoefde alleen maar ergens op te duiken, of er werd naar hem gewezen: “Daar heb je hem, Herodotos, die in het Ionisch over de Perzische oorlogen heeft geschreven, de man die onze overwinningen bezingt.”
Zo’n resultaat behaalde hij met zijn onderzoeken,[6] want tijdens één bijeenkomst stemde heel Griekenland unaniem voor hem en zijn naam werd, geloof het of niet, niet door één heraut afgekondigd, maar in élke stad waarvandaan iedere bezoeker van het feest was gekomen.
[3] Ze hebben het later goed begrepen, die korte route naar bekendheid, want Hippias, sofist en streekgenoot van hen,[7] Prodikos van Keos, Anaximenes van Chios, Polos van Akragas en vele anderen hielden altijd ook zelf lezingen ter gelegenheid van een festiviteit, waardoor hun naam in korte tijd bekendheid kreeg.
[2] Herodotos is ca. 484 vC in Halikarnassos in Karisch gebied geboren, maar heeft als burger in ballingschap een tijd lang op het eiland Samos geleefd.
[3] Redenaars en schrijvers maakten graag gebruik van de grote bezoekersaantallen tijdens de spelen in Olympia om er uit eigen werk voor te dragen en aan hun naamsbekendheid te werken; Herodotos beschrijft hoe Kleisthenes, tiran van Sikyon, tijdens de Olympische spelen huwelijkskandidaten zoekt voor zijn dochter (zie Herodotos, Hist. boek 6, hfdst. 126).
[4] De zgn. opisthodomos (Gr. ὀπισθόδομος) bood met een verhoging (Griekse tempels staan doorgaans op een grondvlak van drie treden hoogte) een goed podium.
[5] Dit is een anachronisme, want de indeling van Herodotos’ Historiën in negen boeken en naamgeving daarvan naar de negen muzen dateren van de Hellenistische tijd.
[6] De ‘onderzoeken’, historiai (Gr. ἱστορίαι) is, zeker met de meervoudsvorm, abusievelijk de term geworden waarmee Herodotos werk wordt aangeduid.
[7] Hippias kwam uit Elis, het gebied waar Olympia ligt.