[37] Aan Mardonios lag het niet, maar uit de offers bleek dat het niet acceptabel was om de strijd aan te gaan; ook voor hem was een defensieve opstelling gunstig. Overigens liet hij op Griekse wijze offeren en had hiervoor Hegesistratos, een man uit Elis en de beroemdste Telliade.[1] Deze was eerder door de Spartanen opgepakt en in de boeien geslagen om terechtgesteld te worden, omdat hij hen vele vreselijke dingen had aangedaan. Hij vocht voor z’n leven en was bereid in plaats van te sterven veel gruwelijks te ondergaan.
Spectaculaire ontsnapping
In die vreselijke situatie deed hij iets onbeschrijfelijks. Hij was aan een met ijzer beslagen houtblok vastgebonden,[2] maar wist aan een mes te komen dat op een of andere wijze was binnengesmokkeld. Zonder enige aarzeling deed hij iets wat in dapperheid onovertroffen is: hij berekende hoe de rest van z’n voet eruit kon komen en sneed zich de enkel af.[3] Omdat hij door bewakers in de gaten werd gehouden, groef hij een gat in de wand[4] en ontsnapte naar Tegea. Hij verplaatste zich ’s nachts, overdag dook hij het bos in en rustte uit. Hoewel de Lakedaimoniërs een klopjacht op hem hielden, bereikte hij in de derde nacht Tegea. Zij waren met stomheid geslagen om zoveel moed: z’n halve voet lag daar, meer zagen ze niet en de man zelf was onvindbaar.
Voet van hout
Zo ontsnapte hij aan de Lakedaimoniërs en bereikte veilig Tegea, dat in die tijd geen vriendschapsbanden met hen had. Na zijn herstel liet hij zich een houten voet aanmeten en werd een uitgesproken vijand van de Lakedaimoniërs. Uiteindelijk bracht het conflict dat hij met de Lakedaimoniërs had hem niet veel goeds, want hij werd, toen hij als ziener zijn werk deed op Zakynthos, door hen opgepakt en ter dood gebracht.
[38] De executie van Hegesistratos vond plaats na de gebeurtenissen bij Plataiai. Hij was toen de offeraar aan de oever van de Asopos en werd daarvoor dik betaald door Mardonios. Het conflict met de Lakedaimoniërs en de riante vergoeding zorgden ervoor dat hij zijn werk met overgave deed.[5]
Ongunstige voortekenen
De offers wezen echter uit dat het niet gunstig was om het gevecht aan te gaan. Dit gold zowel voor de Perzen zelf als voor de Grieken in het Perzische kamp (ook zij hadden een ziener in hun midden, Hippomachos van Leukas). Nu de Grieken toestroomden en er maar steeds meer van hen kwamen, gaf de Thebaan Timegenides, zoon van Herpys, Mardonios het advies de doorgangen van de Kithairon in de gaten te houden: iedere dag nam de stroom Grieken toe en hij zou ze allemaal tegelijk de pas af kunnen snijden.[6]
[1] Nakomeling van Tellias (Gr. Τελλίας, vgl. boek 8, hfdst. 27).
[2] Uit het vervolg blijkt dat Hegesistratos aan één van z’n voeten was geboeid.
[3] M.a.w. Hegesistratos sneed het brede deel van z’n voet af.
[4] Zo te lezen werd Hegesistratos gevangen gehouden in een ruimte met lemen wanden.
[5] Zieners lieten zich goed betalen, maar in het geval van Hegesistratos was geld niet de enige prikkel om zijn taak serieus op te vatten; zijn aversie tegen de Lakedaimoniërs bracht hem er overigens niet toe Mardonios tot de aanval aan te moedigen.
[6] Luidde het voorstel om met de ruiterij de aanvoerwegen achter de hoofdmacht van de Grieken af te sluiten?